Morel’in Buluşu – Adolfo Bioy Casares

“Ne bir düşü gerçek ne de bir gerçeği delilik olarak görmenin gerekli olduğuna inanıyorum.”

1940 yılındaki ilk baskısı, Borges’in romanın olay örgüsü için “onu kusursuz olarak nitelemenin bir yanlışlık ya da abartma olacağını sanmıyorum” diye tamladığı uzun bir önsözle yayınlanmış. Yine bu bu önsözde Borges, yazar için “topraklarımız üzerinde ve dilimizde yeni bir türü yerleştirmektedir” diyor.

Jorge Luis Borges

Issız bir adaya sığınan bir kanun kaçağının günlüğüne aldığı notları okuyoruz. Eğer yaşarsa; adada yaşadıklarını anlattığı “Sağ Kalanlar Önünde Savunma” kitabını yazacağı için bu notları alıyor. Bugün için bile ü(dis)topik olabilecek kurgu oldukça şaşırtıcı.

Bilimkurgunun içinde aşk, yalnızlık, ölümsüzlük gibi temalarla karşılaşmaya hazır olun. Morel’in Buluşu romanı aynı isimle filme çekildiği gibi bilgisayar oyunundan şarkılara kadar birçok yapıta da esin kaynağı olmuş. Ayrıca Alberto Manguel’in “Okuma Günlüğü ve Hayali Yerler Sözlüğü”’nde de yerini almış.

Kitapla ilgili olarak “Savaşın patlak vermesinin birçok yazarın gerçekliğin ele alınamayacak kadar rahatsız edici olduğunu hissetmesine veya gerçeklikten kaçışa odaklanmaları ya da herhangi bir sosyal sorunu ele almak istiyorlarsa bunları ‘dolaylı’ bir şekilde yazmaları gerektiğine karar vermelerine neden olup olmadığını merak ediyorum.” diyen kişiye katılmadan edemiyorum.

Ben kitabı bir arkadaşımın armağanı olan Gece Yayınları’nın “Düş Kitapları” serisinden çıkardığı Nevzat Yılmaz Çevirisi ile ilk baskıdan okudum. Şu an piyasadaki farklı yayınevlerince basılmış kitapların pek çoğunun arka kapağında şu tanıtım yazısı var:

“Bir kaçağın bir adaya çıkışı… Adadaki insanları gözetlemesi… Gizemli bir kadın… Adada meydana gelen gerçeküstü olaylar…”

Adolfo Bioy Casares, Morel’in Buluşu‘nda bizi gerçeküstüyle gerçeklik arasında gidip gelen bir hikâyenin içine sürükleyerek her an yeni ihtimallerin doğduğu bir evrenin kapılarını aralıyor. Arjantin edebiyatının en önemli temsilcilerinden Casares’in bu başyapıtı, fantastik edebiyata katkısıyla birçok tanınmış yazar ve eleştirmenin övgüsünü kazandı. Jorge Luis Borges, onun için “Kusursuz olarak nitelemenin yanlış ya da abartı olacağını sanmam,” der. Octavio Paz‘a göre ise “Morel’in Buluşu, mübalağasız, mükemmel bir romandır.”