Bir şehri ne zaman kaybederiz? Sokakları değiştiğinde mi, eski evleri yıkıldığında mı, yoksa bir zamanlar bize kendimizi ait hissettiren ne varsa yerini tanımadığımız bir dünyaya bıraktığında mı?
Ayfer Tunç, Memleket Hikâyeleri’nde bu sorunun peşine düşüyor. Adapazarı’ndan Karasu’ya, İstanbul’dan taşranın unutulmuş köşelerine uzanan bir hafıza yolculuğunda, yalnızca şehirleri değil, o şehirlerin içinde yaşayan insanları da anlatıyor. Üstelik geçmişi romantikleştirmeden; çelişkileri, önyargıları, küçük hesapları ve gündelik hayatın tuhaflıklarını da es geçmeden.
Kitap memleket üzerine denemelerle açılıyor; eski fotoğrafların içinden çıkan hayatlarla derinleşiyor ve farklı insan manzaralarını bir araya getiren, yaklaşık otuz öyküyle genişliyor. Çerkez gelinlerinden Bulgar muhacirlere, Boşnak kızlarından kasaba sakinlerine uzanan bu dünyada aidiyet, yabancılık ve dışlanma birbirine karışıyor. Bir yanda bitmeyen sohbetler, kadınlar hamamı, yazlıkçılar, çitlenen ayçekirdekleri ve Sakarya Nehri’ne karşı içilen rakı; diğer yanda kuşaktan kuşağa aktarılan önyargılar, sessiz kırgınlıklar ve insanın başkasını anlamaya direnen tarafı.
Tunç’un asıl marifeti, bütün bunları bir nostalji kartpostalına dönüştürmemesinde. Onun anlatısında geçmiş, özlemle bakılacak bir manzaradan çok, bugünü anlamamızı sağlayan çatlaklarla dolu bir ayna.
Sosyolojik gözlemi edebiyatın sezgisiyle birleştiren yazar, tarihin ve hafızanın boşluklarını hikâyelerle doldururken okuru da şu soruyla baş başa bırakıyor: Birbirimiz hakkında anlattığımız hikâyeler, kim olduğumuzu ne kadar belirliyor?
Ayfer Tunç
Refik Halit Karay’ın 1919 tarihli Memleket Hikâyeleri’ne de selam gönderen bu kitap, adını taşıdığı kavramı yeniden düşünmeye çağırıyor. Çünkü memleket, yalnızca doğduğumuz yer değil; hatırladıklarımız, unuttuklarımız, başkalarından devraldığımız hikâyeler ve bazen de yüzleşmekten kaçındığımız gerçekler.
Ayfer Tunç’un Memleket Hikâyeleri, memleketini merak edenlerden çok, memleket dediği şeyin ne olduğunu henüz çözememiş olanlara iyi gelecek bir kitap.
Not: Aşağıdaki yazı başlıkları bağlantı içerir. Başlıkların üzerine tıklayarak ilgili yazılara ulaşabilirsiniz.
Kitaptan bir bölüm okumak için tıklayabilirsiniz.
Gülcan Cengiz’e ait tüm yazılara buradan ulaşabilirsiniz.
Diğer kitap önerileri için tıklayabilirsiniz.
İlginizi çekebilir: Annemin Uyurgezer Geceleri – Ayfer Tunç
