Guy de Maupassant’ın öykülerinde insan ruhunun karanlık taraflarına açılan bir kapı vardır. Aşk, korku, yalnızlık, delilik… Yaşamın içindeki günlük duygularımız onun kaleminde hiç beklemediğimiz yerlere varıyor. Bir yandan burjuva hayatının ikiyüzlülüğünü okuyorsunuz bir yandan da toplumun kıyısında kalmış bir insanın zihninde dolaşıyorsunuz. Maupassant, insanı bütün çelişkileriyle anlatmayı iyi biliyor.
Guy de Maupassant
1887’de yayımlanan Le Horla, bu karanlık dünyaya adım atmak için oldukça iyi bir başlangıç… Seine Nehri kıyısındaki evinde yaşayan bir adam, açıklayamadığı olaylarla birlikte görünmez bir varlığın etkisi altına girdiğine inanmaya başlar. Giderek büyüyen korkusu, onu yalnızca çevresinden değil, kendi aklından da şüphe etmeye sürükler. Horla gerçekten var mıdır? Yoksa insan zihni, kendi korkularını gerçeğe dönüştürebilecek kadar güçlü müdür?
Maupassant bu soruların peşinden giderken okura hazır cevaplar sunmuyor. Tam tersine belirsizliği büyütüyor. Öyküyü okurken anlatıcının başına gelenleri anlamaya çalışırken onun gerçekliğine ne kadar güvenebileceğinizi de sorgulamaya başlıyorsunuz. Psikolojik korku ile fantastik edebiyatın iç içe geçtiği bu anlatı korkunun bazen gözümüzün önünde değil zihnimizin içinde büyüdüğünü hatırlatıyor.
Le Horla yalnızca kitaba adını veren öyküden ibaret değil. Maupassant’ın farklı insanlık hâllerini, tuhaflıkları ve karanlık dürtüleri ele aldığı başka öyküler de bu kitapta okuru bekliyor. Kimi zaman ürpertici kimi zaman melankolik kimi zaman da insanın yüzüne toplumun hoşlanmayacağı gerçekleri çarpan bu anlatılar yazarın gözlem gücünü ve karakter yaratma ustalığını ortaya koyuyor. Her öyküde başka bir insanın dünyasına girerken, insan doğasının sandığımızdan çok daha karmaşık olduğunu bir kez daha görüyoruz.
Yazarın hayatının son yıllarında yaşadığı ağır ruhsal çöküş düşünüldüğünde Le Horla daha da çarpıcı bir hâl alıyor. Ancak bu eseri yalnızca bir delilik hikâyesi olarak görmek haksızlık olur.
Maupassant burada insanın iradesini, bilinmeyen karşısındaki çaresizliğini ve kendi zihnine yabancılaşmasını anlatıyor. Gerçekle hayalin birbirine karıştığı bu dünyada asıl ürkütücü olan, hangisinin nerede başlayıp nerede bittiğinden emin olamamak.
Fantastik edebiyatı, psikolojik gerilimi ve insan ruhunun karanlık taraflarını merak edenler için güçlü bir klasik. Bittiğinde belki siz de bir süre kendi gölgelerinize farklı gözlerle bakacaksınız.
Not: Aşağıdaki yazı başlıkları bağlantı içerir. Başlıkların üzerine tıklayarak ilgili yazılara ulaşabilirsiniz.
Diğer kitap önerileri için tıklayabilirsiniz.
Gizem Karatepe’ye ait tüm yazılara buradan ulaşabilirsiniz.
Not: Irmak Erkan‘a ait aşağıdaki inceleme yazıları ilginizi çekebilir. Başlıkların üzerine tıklayarak ilgili yazılara ulaşabilirsiniz.
